Threes Schreurs zat op de kunstacademie toen ze, als vakantiewerk, bij Dogtroep terechtkwam. Dogtroep is geen gewoon theatergezelschap maar een samenwerkingsverband tussen kunstenaars en muzikanten, die ieder hun eigen ideeën en kunstwerken inbrachten waarmee dan een voorstelling werd gemaakt.

Threes mocht blijven en een paar jaar later was ze de regisseur.

In den beginne was het woord

‘Voordat ik aan een voorstelling begon had ik altijd één woord in mijn gedachten. Bij Hotazel wist ik dat ik een voorstelling wilde gaan maken over eenzaamheid.

Ik ging op zoek naar wat eenzaamheid betekent. Ik dacht dat het het allereenzaamst zou zijn om ’s nachts in een fabriek achter een lopende band te staan. Ik ging dus naar een uitzendbureau om ’s nachts zo’n baantje te nemen. Het bleek helemaal niet naar of eenzaam te zijn, maar juist druk en erg gezellig.

Een paar dagen later stierf mijn man Marco en wist ik wat echte eenzaamheid was.

Marco, die lichttechnicus bij Dogtroep was, verongelukte samen met de acteur van Dogtroep, Wieger. Een paar weken later zouden we al naar Terschelling moeten gaan om aan Hotazel te gaan werken.

De mensen van Dogtroep kwamen bij me en vroegen: ‘Kun je het maken?’

‘Ja,’ zei ik. Ik voelde dat ik de kracht had om het te doen.

Maar het thema deelde ik niet met de kunstenaars. De bedoeling was dat iedere kunstenaar het werk maakte dat hij op dat moment het allerliefste wilde maken. Daarin liet ik ze dan ook volledig vrij. Het moest telkens weer hun ultieme ding worden.

Nadat ik al die kunstwerken had gekregen, ging ik zoeken naar verbanden. Ik combineerde het zo dat het een voorstelling over eenzaamheid werd. Ik bedacht een verhaal dat de dingen verbindt, en zocht daarbij voortdurend naar een eigen taal in beelden.’

De betekenis van beelden

‘Theater zonder taal is toegankelijker dan met woorden. Iedereen kent zijn eigen betekenis aan beelden toe.

Het kan wel zo zijn dat mensen in andere culturen een heel ander verhaal in een voorstelling zien dan wij bedoelen, maar dat is juist goed. Het publiek mag zijn eigen verhaal vertellen.

Een mooi voorbeeld is wat er in Zuid-Afrika gebeurde. In een voorstelling wast een meisje haar panty’s in een pan met water. Even later drinkt haar partner in het stuk het water uit die pan.

De zwarte bevolking kwam niet meer bij van het lachen. Wat bleek nou? Als je er in Afrika achter komt dat je man ontrouw is geweest, dan kook je soep van het waswater van je ondergoed en laat je je man dat eten. Wij hadden daar geen idee van; blanken zien dan iets heel anders. Die vonden het gewoon vies.

Sprekend zonder woorden

Om iets in beelden uit te drukken, moet je tegenstellingen in extremen neerzetten. Ik houd daarvan. Naast iets heel groots valt het kleine sterker op. Stilte is veel indringender als er daarvóór een enorm geweld te horen is. Ook de acteurs zoek ik uit op hoe ze eruitzien: dik tegenover dun, lang tegenover klein. Dat maakt de spelers tot een object, net als de kunstvoorwerpen in de voorstelling.

Ook de muziek is daarbij van groot belang: wat je met taal niet kunt uitdrukken, kan wel met muziek. Denk maar aan een film; een spannende scène zonder muziek is lang niet zo spannend. De muziek bindt het verhaal; ze geeft kracht aan het verhaal, bepaalt de timing en steunt de acteurs.

Voor acteurs is dit de moeilijkste vorm van theater. Zij moeten verschrikkelijk diep gaan in hun emoties. Ze kunnen niet zeggen: ‘Ik ben verdrietig’, maar moeten het overbrengen met hun lichaam. Het is de ultieme acteerervaring.

Voor Hotazel wist ik duidelijk wat ik wilde: géén happy end. De toeschouwers moesten geconfronteerd worden met de hardheid van het onverwachte. Met het totaal wilde ik de mensen de eenzaamheid laten voelen. Ik wilde dat ze stil zouden worden en zouden blijven als ze weggingen.

Dat is gelukt.’

Na Hotazel stopte Threes Schreurs met Dogtroep. Ze heeft voor dit gezelschap aan meer dan vijftig voorstellingen gewerkt.

Nu maakt ze films en schrijft.

copyright: Jesse Goossens / Lemniscaat, 2003

Deze tekst komt uit het rijk geïllustreerde Dit is Theater.
Lemniscaat, 2003
ISBN: 90 5637 565 2