De harde zandwereld van slaap

Speel handjeklap met jezelf. Spuug in je hand en gooi over je schouder. Til een been op en val om. Het klinkt als een aftelliedje, maar beschrijft de begroeting van zandmannen.
Wee, Willie en Winkie zijn de Klaas Vaken van nu. De hijgmopperende wezens met zandrotsige rugschilden werken zich uit de naad in een kille zandvlakte om alle slapelozen in dromenland te krijgen.

Een sissende zandloper vormt het kloppende hart van de woestenij. Twee zandmannen scheuren af en aan in ronkende zandwagens die trommelvliestergend toeteren. Zand krijgt in deze wereld een nieuwe dimensie: zilver stuifzand loopt uit de zandloper op het strandzand die met zwart zaadzand moet worden gevoed.
Zes zilverflikkerende schotels tasten de hemel af en stellen zich scherp op het geluid van een meisje dat een wiegeliedje voor haar pop zingt terwijl ze zelf de slaap niet vatten kan. Of een kind dat huilt, te moe om in te dommelen.
Niets moois kan in deze barheid blijven bestaan. De droom van de glasblazer breekt in zijn handen. In deze strijd tegen tijd, slaap en kilte gaat er iets mis. Met een donderende klap.

Bollen-idee-fixe
Koos Hogeweg, Rutger Bergboer en Eric Bakker vormen de Lunatics die de wereld van de zandmannen creeërden. Koos vertelt. ‘De vorige voorstelling was Lunair. Een straatact met een bol van viereneenhalve meter doorsnee. Voor een nieuwe voorstelling wilden we een bol van negen meter maken en voor de helft vol met water gooien. Maar toen bleek dat door het gewicht van het water de bol zo diep de grond in zou zakken dat je eerst zou moeten heien. Dat werd wat overdreven.
We kwamen op het idee een aantal kleine bollen doormidden te hakken om te zien we wat er gebeurde. Toen we zo’ halve bol op een paal zette tijdens het experimenteren, zei opeens een van de jongens: "Hee, het lijkt wel een schotelantenne."
Vanaf dat moment zijn we rond gaan kijken en naar Terschelling gegaan. Aan Joop Mulder hebben we gevraagd of hij ons kon helpen. We zijn een groeiende groep en moeten nog zoveel leren.’

Internet
‘Joop heeft ons over het eiland heen gereden. Via het thema Voetsporen in het zand kwamen we op het idee om met een grote zandloper te gaan werken. En omdat wij ons als Lunatics nog altijd graag laten inspireren door de maan, wilden we als hoofdpersonen nu Klaas Vaken te nemen. Het mannetje dat langs de stralen van de maan naar beneden daalt, en zand gooit in de ogen van de mensen om ze te laten slapen. Mister Sandman give me your dream.
Wee Willy Winkie is de Engelse vertaling van Klaas Vaak. Via die WWW kwamen we op www, world wide web, computers. Als je je computer start, heeft dat ding tijd nodig. En wat krijg je dan in beeld? Een eeuwenoude tijdsaanduiding: een zandlopertje. Toen was de cirkel weer rond.

Een barre tocht
‘www.sandman.nl is een hele beeldende voorstelling. In eerste instantie willen we veel laten zien en weinig vertellen. Het is maar de vraag of het publiek het mannetje van de maan eruit haalt. Dat interesseert ons ook niet. We vinden het gewoon leuk om mooie plaatjes te laten zien en de fantasie van mensen zoveel mogelijk te prikkelen.
Ik denk dat deze voorstelling heel bijzonder wordt. Zeker op de Noordsvaarder. Maar de mensen moeten zich goed realiseren dat je er wel wat voor over moet hebben om de voorstelling te zien; namelijk een goed half uur lopen. Het Oerolpubliek is wel wat gewend, maar sommige mensen nog niet. Als je je erop ingesteld hebt, kun je na de wandeling lekker uitrusten op de tribune met het idee dat er een mooie voorstelling aankomt. Wij zullen dan de rest van het uur wel vullen.’ [JG]

Artikel uit de Morgenster, Oerol Festival, 1999