Www.omroep.nl/vara/oerol en 96.0 FM

Bij een Vrijstaat hoort eigen media, vond Joop Mulder. Hij maakte zich dan ook hard voor de ontwikkeling van een compleet perscentrum op Oerol. Radio, televisie, een dagkrant en zelfs internet worden aangewend om opzwepende festivalpropaganda over het eiland te verspreiden.
William Valkenburg is Oerolmediaspecialist van het eerste uur. Hij vertelt over de ontwikkeling van Radio Oerol, de internetavonturen en de terugkeer van het festival in de ether.

'In 1992 werd de eerste versie van Radio Oerol opgestart. Het was een idee van een eilander, Jan de Jong. Jan Elektra werd hij genoemd, omdat hij in de electriciteit en waterleidingen werkte. Hij was aan het uitzoeken of het mogelijk was een lokale omroep te starten, en kwam zo tot Radio Oerol. Hij heeft daar samen met Joop lang over gedacht. Uiteindelijk hebben ze een zender bij de Nozema gehuurd. Een heel gedoe, want in die tijd was de mediawetgeving zeer moeizaam: je kon niet zomaar een zendertje neerzetten en lokaal radiootje gaan spelen. Daarom werd Radio Oerol uiteindelijk abonnee-radio. Alle eilanders werden van rechtswege abonnee en iedereen die een instapkaart kocht voor het festival was ook direct lid. Zo was het juridisch gezien helemaal afgedicht.
De eerste zender werd door Jan Elektra persoonlijk in het seinhuisje bovenop de duin aangesloten. Er werd een lijnverbindinkje gemaakt met ET10, waar toen de organisatie en het radioteam zaten. Daar begonnen we met een mannetje of vijftien: voornamelijk onervaren vrijwilligers en vijf, zes personen die bij de landelijke omroep werkten.
Via via werd ik benaderd om mee te doen. Ik werkte bij Radio 1 en wilde graag wat meer reportages doen, een beetje weg uit het nieuws. Ik wist niet wat me te wachten stond, was zelfs nog nooit op Terschelling geweest. Ik kwam dus met knikkende knieën het eiland op. Het was heftig.'

De lucht in
'Op de boot van Harlingen hiernaartoe verzon ik de items.
Een dagelijks terugkerend onderdeel was een column van Hessel. In de programmakrant had ik ontdekt dat hij de enige was die alle tien de dagen van het festival optrad in de Groene Weide. We hadden een pop in een rolstoel die op zijn hoofd een bijzondere stereomicrofoon had. Dat was Koos. Die pop stond als registratiemicrofoon bij optredens, een idee van de toenmalige initiator van de radio. Ik bedacht dat Hessel dagelijks zijn belevenissen aan Koos zou vertellen. Hessel was fantastisch, die kwam op een terrasje tegenover die pop zitten met zijn biertje en zei: "Koos, wat ik nou weer heb meegemaakt," en hij praatte zo vijf, zes minuten vol. Dat was top.
Daarnaast had ik een hoop gelezen, en toen de officiële opening kwam, wist ik dat ik dat wel kon. Ik zette een koptelefoon op, nam een lang verlengsnoer, ging in de ruimte staan waar die opening was en vertelde live als een biljartverslaggever wat er plaatsvond. In het begin was ik nog wel onzeker, want ik had nog nooit iets met theater gedaan, maar gaandeweg ging het vanzelf. Als je naar een voorstelling gaat, word je vanzelf verbaasd en geraakt en dan gaat het lopen. Voor ik het wist zat ik er helemaal in en ik heb tien dagen lang ontzettend leuk gewerkt.'

Oerolliefde
'Dat jaar ontmoette ik onder de vrijwilligers iemand die ik erg leuk vond en beter heb leren kennen. Daar ben ik in 1995 mee getrouwd, hier op het eiland met Joop als getuige voor Tanja. In 1992 maakt ik met haar nog een reportage over bruidsparen in het stadhuis op Terschelling, niet wetende dat ik daar een paar jaar later met haar zou trouwen. Mijn band met Terschelling was dus meteen gesmeed.'

Een virtueel festival
'Radio Oerol heeft twee jaar gedraaid. In 1994 was er geen Oerol meer, maar All Along the Lighttower. We hebben geprobeerd het daarna weer op te pakken., maar dat bleek niet zo gemakkelijk, er komt toch altijd een hoop bij kijken.
Omdat ik al veel hobbyde met internet, vroeg de VARA in 1997 of ik een speciale mediacursus wilde doen over het ontwikkelen van nieuwe interactieve concepten. Daar ontstond het idee van de digitale reporter die draadloos rondzwierf en via internet te volgen en aan te sturen was. We kregen dat maar niet van de grond, tot ik de link legde met Oerol. Als je nou tien dagen lang op een eiland, dat begrensd is, die reporter heen en weer kan sturen en er gebeurt van alles, dan heb je natuurlijk een heel duidelijk verhaal waar je alle kanten mee op kunt.
Ik heb Joop gebeld en hij werd helemaal enthousiast. We zijn uiteindelijk in de Zeevaartschool beland omdat daar verbindingen lagen. Heel low-budget allemaal. Maar het slaagde. Elke twijfel was aan het einde van het festival verdwenen. Toen kwam het idee om het groter aan te pakken.'

Te druk
'Inmiddels moest ik de Oerolsite náást mijn gewone werk doen, dat ging niet. Dus toen in 1999 het verzoek kwam om het weer te doen, moest ik zeggen dat ik niet kon. Op hetzelfde moment ben ik bij de VARA intern overgestapt van televisie naar internet.
Het afgelopen jaar hebben we een hele nieuwe internetredactie opgezet, bestaande uit mensen die al langer met nieuwe media bezig zijn en daar hele vernieuwende ideeën over hebben. Daar zat onder andere Nina Meilof bij die het Oerolproject in 1997 en 1998 had gevolgd en daar heel enthousiast over was. Zij had er een heleboel nieuwe ideeën voor. De manier waarop zij het aanpakte was zo fantastisch dat ik me steeds meer heb teruggetrokken en me alleen nog met de hoofdlijnen ben gaan bemoeien. Ik begeleid en stuur nu alleen.'

Daar is 'ie weer...
'Op de school voor journalistiek had ik me gespecialiseerd in radio. Ik heb ook heel lang radio gemaakt, daar gaat mijn hart nog altijd naar uit. De wens om Radio Oerol terug te halen, leefde het sterkst bij Joop. Wij hebben toen voorgesteld radio aan internet te koppelen. En nu bleek de mediawetgeving zo ruim te zijn dat een evenementenstation zonder problemen te realiseren is. Oerol heeft dus een zender gehuurd en wij zijn daarop gaan uitzenden.
Voor dit project werken we samen met de maatschappij voor oude en nieuwe media, De Waag in Amsterdam. Zij hebben de site gebouwd en alle scaninstallaties. Ik heb grote bewondering voor wat zij hebben opgebouwd. Ik kijk daar met heel veel trots naar: dat hebben we toch allemaal samen bedacht. Om dat ook werkelijk 'voor elkaar te krijgen, is een hele prestatie.' [JG]

Artikel uit de Morgenster, Oerol Festival, 2000