Tijd bestaat niet

In twee prachtige gouden stoelen, waar je koningskinderen verwacht, zitten witte sprookjesgedaanten te keuvelen. In geaffecteerd Engels, alsof ze op theevisite zijn, snijden ze luchtig existentiële onderwerpen aan.
'Een naam moet toch iets betekenen?' vraagt zij.
'Het is de vorm die je bent,' is zijn antwoord.
Kronos Cortège neemt zijn aanvang.

De tijd raakt zoek in het rijk van Serge Noyelle en Generik Vapeur.
De strenge Parijse compagnie en het frivole gezelschap uit Marseille brachten hun ideeën, acteurs en fabuleuze machines bijeen tot een theatrale rondgang.

De klok als koning
Wat is tijd? Is gisteren méér dan een herinnering? En is morgen niet slechts een verlangen dat nooit vervuld wordt?
Noyelle en Generik lieten zich inspireren door het begrip dat de mens ooit creëerde in een wanhopige poging grip te krijgen op de aaneenschakeling van gebeurtenissen die wij het leven noemen. Hoe kun je tijd in de vingers krijgen? Tegenwoordig wordt de maatschappij meer dan ooit geregeerd door tijd. Mensen vechten tegen de klok in de hoop zoveel mogelijk werk te verrichten met het verschuiven van de wijzers. Terwijl anderen juist trachten te onthaasten. Maar welke tijd kun je winnen of verliezen door te concurreren met het verstrijken van de jaren.
'You must live your life,' roept een personage door de zilte lucht. Of was het: 'You must leave your life.' Paradoxaal genoeg zijn de twee zinnen hetzelfde, en het Franse accent waarmee de Engelse frase wordt uitgesproken benadrukt de schijnbare tweespalt. Het leven, zo lijken Serge Noyelle en Generik Vapeur het publiek mee te willen geven, moet gelééfd worden. Nú. Want er is niet meer dan dit moment en op een gegeven ogenblik is zelfs dat verdwenen.

De tredmolen van moeten
Een prachtige bijkomstigheid is dat de tijdreis van Kronos is gesitueerd op een eiland waar de bewoners zich niet door uren en minuten laten opjagen, maar waar men zich aanpast aan het ritme van de natuur. Eigenlijk is een verblijf op Terschelling een Kronos Cortège, een tijdsommegang. Een stadsmens die hier deadlines probeert te halen, wordt teruggefloten: door de wind die hem van zijn fiets blaast als hij ergens wil komen, door de bossen die hem verleiden af te stappen en de rust te nemen voor een wandeling, en door de zee die door verwarde gedachten ruist en helderheid brengt.
Op deze tijdloze locatie zijn fantastische installaties gebouwd waarlangs het publiek wordt geleid. Een man, in een maatkostuum gestoken, rent op een loopband. Waardig vecht hij tegen het pad dat hij moet afleggen zonder ooit zijn doel te bereiken. Raderen draaien, ketels ontploffen door oververhitting, er ontstaat kortsluiting. De mensheid slaat op tilt.
Een grote zandloper is gevuld met balen stro. Hier is de tijd geen gestage stroom die onveranderd wegglijdt. Met ploffen, onregelmatig, worden de periodes overbrugd.

Gevangen in het ogenblik
'Het idee van een begin moet worden geaccepteerd,' zegt de witte sprookjesman. Iets moet zijn oorsprong hebben: het perpetuum mobile van het bestaan moet ooit in werking zijn gezet. Toch heeft de tocht van Kronos een oneindig karakter.
De paalzitters die zo luchtig constateren dat ongelukken nu eenmaal gebeuren zweven eeuwig in de lucht. Een man zit in zijn kooi, gevangen door stroom en vonken. De gesprekken tussen de strandstoelzitters hebben kop nog staart en verliezen daardoor hun zin. En de zakenman zal zijn streven nooit gerealiseerd zien.
In een stortvloed van woorden, muziek, knallen, vuurwerk en beelden, wordt de tijd van de bezoekers ontregeld. In het licht van de maan staat de nacht stil. Generik Vapeur en Compagnie Serge Noyelle vangen hun publiek in een vacuüm. De tijd bestaat niet meer. En wie zich mee durft te laten voeren door het mythische landschap bij Paal 8, wie zich in de Möbiusring van Kronos Cortège waagt, weet als hij terug naar huis fietst, wat vrijheid is. [JG]

Artikel uit de Morgenster, Oerol Festival, 2000