Joop OpgetekendDe Morgenster 2000
Joop Opgetekend
De Morgenster 2000
Vrijdag 16 juni 2000
Zaterdag 17 juni 2000
Zondag 18 juni 2000
Maandag 19 juni 2000
Dinsdag 20 juni 2000
Woensdag 21 juni 2000
Donderdag 22 juni 2000
'Er wordt weer ontzettend hard gewerkt door alle medewerkers om vanavond
van start te kunnen gaan. Gelukkig zijn er ook dit jaar weer veel enthousiaste
vrijwilligers die het festival steunen. Op Westerkeyn, het Groene Strand
en andere festivallocaties wordt keihard geknokt.
Het hoogtepunt is natuurlijk wat er op het ogenblik bij Paal 8 is gebouwd.
Kronos Cortège. Dat wordt een geweldige voorstelling. Het
verbaast me iedere keer weer als ik daar voorbij kom wat ze allemaal verzinnen
en aan het maken zijn. Geweldig is ook om te zien hoe zo'n voorstelling
zich hier ontwikkelt: zo werd ik dinsdag opgebeld dat ze een scène
hadden bedacht waarvoor een oude mast van een zeilschip nodig was. Een kant
en klare mast waar nog alle materialen aanzitten zoals het tuig en de mastkoker.
Ze vroegen of ik zo'n ding voor ze kon ritselen. We zijn meteen gaan bellen
en de volgende dag zat hij op de boot.
We zetten nu ook de laatste puntjes op de i voor het programma. Er gebeuren
altijd op het laatste moment weer hele leuke dingen. Zelf vind ik het meest
bijzonder dat Alex Bovet naar Terschelling komt. Ik was twee jaar geleden
in Aurillac. Daar stond in een uithoekje een straatartiest met een soort
marionettentheater. Hij had een heel mooi verhaal over de evolutie. Dat
vond ik zo waanzinnig prachtig dat ik wel vier of vijf keer ben teruggegaan
om de voorstelling opnieuw te zien. Ik heb hem toen gezegd dat hij naar
Terschelling moest komen, want hij zou precies passen bij Voetsporen in
het zand: een terugblik, die evolutie. Hij móést hier komen
te staan. Maar de man is een Zuid Europese zwerver die lekker in het zonnetje
optreedt, dus hij was niet meer te pakken te krijgen. Nu hebben we hem,
bijna twee jaar later, via via via, weer te pakken gekregen. En gisteren
is hij aangekomen. Ik wil iedereen zeggen: hou de krant in de gaten, kijk
waar hij komt te spelen want het is een van de mooiste dingen die ik de
afgelopen jaren op de straat heb zien gebeuren.
De laatste jaren hebben we erg goed contact met de Provincie Fryslân.
Vorig jaar kwam de commissaris van de koningin van Friesland, die hier nog
nooit geweest was, naar Peer Gynt. Die aandacht vonden we zo goed, dat we
meteen dachten dat hij het festival dit jaar zou moeten openen. We zijn
dan ook blij dat Ed Nijpels heeft toegezegd, want dat onderstreept toch
de betrokkenheid tussen Terschellings Oerol en Friesland.
Na de opening geeft Hendrick Jan een persconferentie. Hij was hier vorig
jaar met een illegale voorstelling. Hij was toen erg moeilijk te pakken
te krijgen en dat heeft hij geweten ook, want hij kreeg niet het publieksbereik
waar hij op gehoopt had. Dit jaar dacht hij: vorig jaar moesten ze ons zoeken,
nu willen we zelf wel eens voelen hoe het is om op zoek te zijn. Dus hij
gaat op jacht naar UFO's, iedere dag op een andere plek. Houd de dagkranten
dus in de gaten want daarin kom je te weten waar je hem aan kunt treffen.
Bovendien verzinnen we iedere dag nieuwe dingen en speciale verrassingen
die niet in de programmakrant staan vermeld.
En wélke dag het is, dat lees je wel in de kop van de krant.'
‘Op dit moment is het heel spannend om te zien hoe alle voorbereidingen van de afgelopen weken zullen resulteren in het festival. Er waren ontzettend veel groepen aan het werk de afgelopen weken. We hebben meer theater op locatie dan ooit, en er wordt meer op het eiland geproduceerd dan ooit. Het festival groeit inhoudelijk heel sterk: de thematiek valt dit jaar goed op zijn plaats.
Een strijd met de elementen
Met name de productie heeft een hele zware tijd achter de rug om alle touwtjes
aan elkaar te knopen, en de verhalen op hun plek te krijgen. De groepen
zelf hebben het ook heel zwaar gehad want de weersomstandigheden de afgelopen
weken logen er niet om. We hebben een hele lange periode gehad dat het prachtig
weer was: iedereen die bij Peer Gynt werkt ziet er helemaal kanariegeel
uit vanwege het werken in de felle zon. Maar de afgelopen week was zwaar
door de knetterharde wind en de vele regen. Dat is mensen letterlijk niet
in de koude kleren gaan zitten. Dat merk je gelijk: alles kost twee keer
zoveel energie als anders. Vanmiddag zal blijken wat het resultaat van die
strijd is. Volgens mij komt er een van de mooiste festivals van de afgelopen
vijftien jaar aan. Met name omdat de thematiek zo goed doorwerkt.
Illegaal & Icarus
Op de valreep zie je nog allerlei voorstellingen opduiken en hun plek vinden.
Op een gegeven moment kom je in aanraking met deugnieten als de Where &
Whatjes die menen dat ze hier hun eigen voorstelling illegaal moeten deponeren.
Maar gelukkig zijn er ook mensen die op uitnodiging hele mooie dingen doen.
Als het publiek morgenavond of in de rest van de week op het Groene Strand
gaat kijken, zien ze het prachtige project Daedalus van ....., een kunstenaar
uit Den Haag die iedere avond om tien uur zijn schilderij van Icarus in
de fik steekt en de resten daarvan weer gebruikt voor zijn volgend schilderij.
Dat is een bijzonder project.
Daarnaast zijn nog veel meer verrassingen op Oerol te zien, zoals de poppen
van Claude Merle. Die kom je tegen op de kerktoren, op de Brandaris, op
een boei die als bushalte is aangekleed. Het zijn die onverwachte dingen
die Terschellings Oerol zo leuk maken.
Zandgevecht
Van de week ben ik bij de eerste voorstelling geweest van Peer Gynt. Dat
is toch wel een sprookje. Als je daar op de tribune zit en zie je de hele
voorstelling door meeuwen overvliegen. Je ziet de kleuren van de lucht veranderen
tijdens de ondergaande zon. Je hoort de wind. Je ziet de spelers knokken
in het zand. Het is een hele surrealistische voorstelling in het landschap.
Ik was erg onder de indruk van het hele plaatje daar. Alleen kan ik iedereen
aanraden: zorg dat je je heel dik aankleedt want het is ongelooflijk koud
op het strand. Maar de voorstelling maakt je vanzelf wel weer warm, en daarna
zit je over de kou niet meer in.’ [JG]
Oerol hoort bij Terschelling
'Vrijdagavond heeft Ed Nijpels met zeer vriendelijke woorden het festival
geopend. Ik hoorde hem net nog op radio Oerol vertellen over de manier waarop
hij naar Oerol kijkt. Ik ben ontzettend blij dat hij van plan is om zo te
pleiten voor het festival. Hij gaat echt zijn best doen, ook naar Den Haag
toe.
Ik snoepte ook nog even iets weg bij de burgemeester die ook erg vrolijk
gestemd is. Ik vond het dan ook heel leuk dat zij meldde: "Oerol hoort
bij Terschelling". Wat dat aangaat voel ik mij ontzettend thuis op
het moment.
Ex Nihilo heeft net de eerste voorstelling gemaakt. Zij hebben alleen de
stomme pech dat er een of andere botte hufter meende dat hij specifiek op
die plek zijn schip moest laten droogvallen. De politie is er al geweest
en ook de burgemeester heeft al haar charmes in de strijd gegooid, maar
helaas hebben we geen wettelijke middelen om die man aan te pakken. Hij
vindt dat hij daar gewoon moet blijven liggen. Hij zegt dat het hele festival
hem geen barst interesseert, maar dan is het wel toevallig dat hij juist
nú hier is.
Vrijdagavond was de openingsvoorstelling Kronos Cortège. De reacties
staan in de kranten. Veel mensen vonden het soms verwarrend, ongrijpbaar,
maar ja, tijd ís ongrijpbaar. Tijd heeft zijn eigen vrijheid. Tijd
is soms moeilijk te volgen. Dat is ook de manier waarop je naar de voorstelling
moet kijken. Er zat wel hier en daar nog een zak in de voorstelling. Ik
ben ervan overtuigd dat dat de komende dagen nog zal groeien. Het is natuurlijk
hier helemaal ontwikkeld in een hele korte tijd. Ik ben er zelf helemaal
tevreden mee. Vorig jaar hadden we een enorme klapper met Peer Gynt, probeer
dan dit jaar maar weer opnieuw te verrassen. Ik denk dat we daar enorm in
geslaagd zijn. Kronos Cortège is iets heel nieuws, iets heel anders
en daarom zo Oerols.
Gistermorgen hebben we ook Sirkel op zijn plek kunnen brengen. Zoals de
meesten weten is vrijdag de kubus van Sirkel in elkaar gestort. De hele
bovenbouw klapte in elkaar. We hebben het nu met nieuwe middelen aangepakt
en ik ben ervan overtuigd dat ze een hele mooie voorstelling neer kunnen
zetten. Vanaf vanavond speelt Sirkel weer, op de Noordsvaarder.' [JG]
Zo heerlijk rustig
'Ik heb de zon nog in mijn nek zitten, die heeft er lekker op ingebrand.
Ik kom namelijk net bij de voorstelling van Ex Nihilo vandaan. Het is een
fantastisch mooie dansvoorstelling geworden op een prachtige locatie. Op
die locatie ligt nog de boot. Ik heb voor de voorstelling begon nog even
met de eigenaar gesproken, dat was een rustig en vrolijk gesprekje. Hij
heeft besloten de boot vanavond met hoog tij weg te halen, dus dan zijn
we van dat probleem af.
Aanstaande donderdag wil Hendrick Jan de Stuntman de mensen meenemen op
een reis over het eiland. Dan gaan ze met z'n allen op zoek naar sporen
van ufo's: die zullen toch ergens op het eiland moeten liggen. Houd de dagkrant
dus in de gaten, want daarin komen zeker de laatste nieuwtjes over de fietstocht
met Hendrick-Jan.
Het gaat goed met het festival. Ik krijg hele goede reacties. Natuurlijk
zijn er mensen teleurgesteld dat ze niet alle voorstellingen in één
keer kunnen zien, omdat ze er allemaal van die gewedige dingen over horen.
Zelf hoor ik van veel mensen die Alex Bovet hebben gezien dat ze helemaal
weg zijn van die voorstelling. En ik heb begrepen dat daar vandaag in de
dagkrant uitgebreid over geschreven wordt.
Zondagmorgen was er zo'n heerlijke ochtendrust op het eiland. Ik ben wat
rond gaan rijden om mijn doedelzakken te traceren [Wind, Riet en Bourdon,
red.]. Zij hadden de avond tevoren een optreden bij Paal 8, en gaven zondagochtend
ze een koffie concert zonder koffie op een van de kwelders bij Oosterend,
met uitzicht op de Zwarte Haan: de plek in Friesland waar ze binnenkort
zullen spelen. Het was grappig om te zien hoe rustig het op Terschelling
kan zijn, dan kun je je bijna niet voorstellen dat er een festival aan de
gang is.
Gisteravond ben ik bij Circus Wonder geweest. Dat is echt een wonder. Wonderbaarlijk
vrolijk. Als je bij jezelf denkt: we hebben een locatiefestival, dan past
deze voorstelling helemaal niet bij de visie van Oerol. Maar toch is het
fantastisch om deze voorstelling op ons festival te hebben. Ik ben er hartstikke
blij mee, hij is zo ontzettend goed. Ik sluit hem helemaal in mijn armen.'[JG]
De Vliegveld op Zee Show
'Toen ik gisterochtend het nieuws op de radio hoorde dacht ik: wat zit
de wereld toch verschrikkelijk raar in elkaar. De Partij van de Arbeid,
VVD en D66 hebben besloten géén medewerking te verlenen aan
een vliegveld in de Noordzee. Dan denk ik bij mezelf: wat zijn dat toch
voor een stumpers in Den Haag? Ze weten toch dat Oerolflot hier allang een
vliegveld heeft aangelegd? Daar zijn ze toch van op de hoogte, of lezen
ze de Oerol Vriendenkrant soms niet?
Ik vind het erg jammer dat Paul Reintjes nog steeds zit te wachten op zijn
vliegtuig terwijl zij daar discussiëren over een nieuw vliegveld in
de Noordzee. De politiek zit soms toch knullig in elkaar.
Denk nou aan Middeldam: het leukste toeristische dorpje dat we hebben. Daar
hoort toch een vliegveld bij! We weten allemaal dat Terschelling een prachtig
toeristeneiland is. Middeldam is hét sprekende voorbeeld van hoe
het mis kan gaan met een toeristisch dorp. Daarnaast zien we bij Vis à
Vis dat ze zelfs een golfterrein introduceren. Maar waar blijft dat vliegtuig?
We zitten er nog steeds op te wachten, maar het komt niet.
Ergens heeft het ook wel wat dat het er hier allemaal niet is, dat het alleen
maar bij Oerol hoort en nergens anders bij. Die tien dagen Oerol zijn zo
ontzettend leuk en apart dat het hele eiland een eenheid wordt. Als een
eenheid maken we het festival. Geweldig, is dat.
De hulp van de eilanders is onmisbaar, zoals je nu weer ziet bij Teatro
del Silencio waar het helemaal dreigde fout te lopen. Ze grijpen in, ze
adviseren en helpen ons. Uiteindelijk hebben ze het hele probleem opgelost.
Via bronbemaling hebben ze de hele zaak geklaard. Het waterpeil is enigszins
gezakt en de voorstelling kan gewoon doorgaan.
Sirkel staat inmiddels op de Noordsvaarder. De voorstelling is iedere avond
op het strand om zeven uur. Er was geen mogelijkheid om het nog anders te
doen. Maar improviserend zijn ze ook daar tot een oplossing gekomen. Dat
is nou het leukste van Oerol: improviseren met z'n allen. Met z'n allen
de schouders eronder.' [JG]
De zon is boven Terschelling gelokt
'Ik heb Hendrick-Jan verzocht donderdag eens fatsoenlijk op zoek te gaan
naar UFO's. Zij moeten het eiland flink afstruinen, want met hun lokroepjes
is iets verkeerd gegaan. Het is sindsdien verschrikkelijk heet geworden
en ik denk dat het ermee te maken heeft dat ze een verkeerde planeet deze
kant op hebben gestuurd. Ik hoop dat ze hem morgen vinden want het is zo
waanzinnig warm op dit moment dat zelfs de koeien niet weten waar ze het
zoeken moeten.
Ik had even het idee om de koeien terug te zetten in de schuren en de schuurtjesvoorstellingen
lekker buiten te laten plaatsvinden, maar daar hadden de koeien absoluut
geen zin in. Zij zeiden dat ze nog liever een bontgekleurd jasje aantrokken
en bij Hoorn gingen staan, maar dat ze er niets voor voelden om terug in
de schuur te kruipen.
In die schuren gaan de voorstellingen wel rustig door: Kassys, Kris Niklison,
Espace Imaginaire, Manette Meulenkamp, Servaes Nelissen, het zijn allemaal
juweeltjes. En de gekke grap is dat de mensen niet eens in de gaten hebben
dat ze daar nog steeds kaartjes voor kunnen kopen. Ze staan 's morgens om
zes uur in de rij voor een kaartje voor een grote voorstelling, maar ze
vergeten al die leuke kleine voorstellingen. Het zou dus heel erg goed zijn
als de mensen er eens over nadenken dat de koeien in de wei staan. Als ze
die koeien tegenkomen moeten ze denken: "Wacht eventjes, dan ga ik
dus naar een schuurtje toe."
En warm? Dat valt vanaf morgen best mee.'[JG]
Vechten tegen weer en wind
'Heerlijk zo even starend over de zee. De zee is toch wel een van mijn
belangrijkste inspiratiebronnen. Als ik zo met een jeep over het strand
rijd langs de vloedlijn om te kijken naar het werk van de beeldend kunstenaars,
en ik proef en ik ruik de zee, dan weet ik dat Terschelling nog steeds mijn
eigen plek is.
De beeldend kunstenaars hebben het zwaar op dit moment, met die harde wind.
Het knokken met eb en vloed is ook niet voor de zwaksten weggelegd. We zijn
nu op weg naar het project van Robbert van der Horst, dat ik heel spannend
vind: zo'n huiskamer aan de vloedlijn die met vloed weggehaald wordt en
met eb weer opgebouwd moet worden. Recht tegenover het asielzoekerscentrum,
dat vind ik iets heel bijzonders: juist die invloed van buitenaf. Asielzoekers
brengen hun invloeden mee. Ik ben heel benieuwd wat dat voor de toekomst
van Terschelling teweeg zal gaan brengen.
De beeldende kunst lijkt een beetje mager dit jaar, maar men moet niet vergeten
dat ook Jack Breed en Brith Gof bij de beeldende kunst horen. Ze worden
nog weinig bezocht en dat vind ik erg jammer. De tocht van Jack Breed is
zeer bijzonder. En het project van Brith Gof, Earste Dagen, zal men de komende
jaren nog vaker tegenkomen want daar gaan we absoluut mee verder.
Earste Dagen vind ik zo boeiend omdat we nu op een andere manier een kijk
krijgen op het bijzondere landschap van Terschelling. En het speciale van
dit project is dat we de komende vier jaar álle aspecten van Terschelling
willen uitlichten. Terschelling is het uitgangspunt voor Oerol, voor locatietheater,
theater op locatie en voor de beeldende kunst. Alles wat we graag willen
weten over het eiland moet de komende jaren vorm gaan krijgen.
Wat ik zo interessant vind van het project van Brith Gof, waarvoor ik de
afgelopen drie jaar vaak gesproken heb met Cliff McLucas, is verder uit
te bouwen en uit te werken wat we de laatste jaren nog níét
in kaart hebben gebracht van Terschelling: het landschap en zijn eigenheden,
zijn inwoners, en zijn geschiedenis. Dat moet de komende jaren het uitgangspunt
voor Oerol zijn. En ik werk daar met heel veel plezier aan.
Wat er nu staat zijn de Earste Dagen: een beginpunt. Vanaf dit punt gaan
we verder. We hebben nu gericht gekeken naar het landschap. Volgend jaar
staat de eilander centraal, die enerzijds geniet van een enorme vrijheid,
maar aan de andere kant de gevangene is van de zee. Daarvoor gaan we met
Brith Gof aan de slag.' [JG]
Artikel uit de
Morgenster, Oerol Festival, 2000